Unha perífrase é unha construción formada por:
1 verbo en forma persoal, verbo auxiliar – achega o significado gramatical
1 verbo en forma nominal (infinitivo, xerundio ou
participio), verbo
auxiliado – achega o significado
léxico
Pode aparecer tamén entre eles 1 elemento de enlace (preposición ou conxunción)
– O goberno ten (vbo.
auxiliar) que (ele. de enlace) elixir (vbo. auxiliado) a data dos próximos comicios.
TEMPORAIS
IR + INF. Imos xogar á billarda.
*IR + INF. non é perífrase cando
implica desprazamento (– Chamaron do taller
e fun buscar o coche.)
*IR A + INF. = castelanismo (*Van a subir os xuros. – Van subir os xuros.)
HABER (DE) + INF. Heime presentar ao premio de narrativa
breve da Deputación da Coruña.
HABER (en pretérito)
(DE) + INF. Houben suspender por
faltas, teño que mellorar a miña ortografía.
QUERER + INF. Leva todo o día que quere chover pero de
momento vaise aguantando.
*QUERER + INF. non é perífrase cando
o suxeito de querer é o axente (– O
Manuel quere saír á rúa.)
ESTAR A/PARA + INF. Están a saír as notas de selectividade.
MODAIS
DEBER + INF. Tras estes resultados os partidos deben
chegar necesariamente a un acordo.
HABER (DE) +
INF. O goberno ha de comparecer nunha
sesión de control parlamentaria.
HABER QUE +
INF. Hai que presentar a
declaración do IRPF antes do vindeiro mércores.
TER QUE/DE +
INF. A UE ten que/de axudar os
refuxiados se quere respectar os dereitos humanos.
DEBER DE + INF. O ministro de facenda manifestou que o
número de defraudadores debe de ser superior ao medio millón de persoas.
HABER (DE) +
INF. Os membros da selección
galega de fútbol han de ter unha media de vinte e tres anos.
PODER + INF. Os xuros podían baixar se o banco central europeo apostase fortemente
polo abaratamento dos cartos.
*PODER + INF. non é perífrase cando significa
“ser capaz de” e o segundo verbo é o CD directo do verbo “poder” (– Se a UE aumenta a marxe de inflación o
goberno poderá reducir os recortes.)
ASPECTUAIS
- Incoativas (acción no seu inicio)
BOTAR(SE) A + INF. Tras o disparo de saída milleiros de persoas
botáronse a correr polas rúas compostelás no maratón do día do deporte.
COMEZAR A + INF.
O novo goberno non comezará a
tomar medidas de gasto ata ter os resultados da auditoría externa das contas
municipais.
DAR EN + INF. A afección deu en asubiar as actuacións
arbitrais malia beneficiaren o equipo local.
POÑER/PÓR A + INF. Os preferentistas puxéronse a recompilar
información doutros afectados para emprender unha defensa común dos seus
intereses.
ROMPER A + INF. Sorprendente final das festas ribeirenses,
rompeu a sarabiar durante o lanzamento dos fogos artificiais.
- Imperfectivas (acción non rematada ou no seu
desenvolvemento)
ANDAR A + INF. / ANDAR +
XER. No IES da Pobra do
Caramiñal andan a desenvolver/desenvolvendo estes días as actividades da semana
cultural anual.
ESTAR A + INF. /
ESTAR + XER. As autoridades sanitarias están a
desenvolver/ desenvolvendo ao longo deste mes a campaña de vacinación anual
contra a gripe común.
LEVAR A + INF. / LEVAR + XER. O corpo
municipal de bombeiros leva a traballar/traballando toda a noite na extinción
dun incendio declarado onte á tarde nas inmediacións da Curota.
SEGUIR/CONTINUAR
A + INF. / SEGUIR/CONTINUAR + XER. O desacordo dos principais líderes políticos
segue a impedir/impedindo a formación dun novo goberno.
IR + XER. Os romeiros do nazareno van chegando á Pobra
do Caramiñal ao longo da mañá en autobuses procedentes de toda Galicia e
doutras comunidades autónomas.
SER A + XER. Todos os seareiros eran a aplaudir a
xogadora no derradeiro partido da súa carreira profesional.
VIR + XER. Dúas biólogas da USC descobren unha nova
especie parecida ao mexillón durante uns estudos de campo que veñen
desenvolvendo nos últimos meses na ría de Arousa.
- Perfectivas (acción xa rematada)
ACABAR/REMATAR/TERMINAR
DE + INF. Un grupo de
mariscadoras acaban de vender a súa mercadoría na lonxa a un prezo récord.
DEIXAR/PARAR DE
+ INF. O estudantado deixou de
manifestarse tras o anuncio da consellería de reconsiderar a desaparición do
servizo de comedores escolares.
VIR DE + INF. A alcaldesa viña de recibir os afectados polas
inundacións para valorar a posibilidade de declarar a zona como catastrófica.
DAR + PART. Tras quince horas de negociación continuada
patronal e sindicatos dan chegado ao acordo salarial para o vindeiro ano.
IR + PART. Xa ía rematado o encontro cando chegaron as forzas da orde pública para parar os disturbios.
LEVAR + PART. O guindastre municipal xa leva retirado máis
dunha centena de vehículos mal estacionados na súa primeira semana de
funcionamento. - Na súa campaña de alimentación solidaria, Eroski
leva repartido dez toneladas de alimentos nos comedores sociais.
TER + PART. En tan só tres días centos de negocios pobrenses
xa teñen actualizado a licenza municipal de apertura á nova lexislación.
- Reiterativas (acción repetida)
VOLVER A + INF. Por terceira vez nas últimas cinco semanas
volve a subir o prezo do gasóleo en España.
LEVAR + PART. Cando se levou a cabo o peche do local xa a policía municipal levaba recibido máis de cincuenta denuncias por ruídos nocturnos.
TER + PART. Unha atleta pobrense irá ás vindeiras
olimpíadas, esta cita completará a súa carreira deportiva na que ten
participado en numerosas competicións internacionais.
- Terminativas (acción na súa fin)
ACABAR POR + INF. O ministro acusado de malas prácticas
fiscais acabou por dimitir despois de múltiplas contradicións ante a prensa.
CHEGAR A + INF. Na pescuda da adolescente desaparecida o
pasado mércores chegou a participar unha unidade especial do exército de terra.
VIR A + INF. Tras unha década de traballo unha
investigadora privada vén a demostrar a inocencia da acusada do parricidio de
Cabo de Cruz.
